Cinque Terre
ธรรมะและคติธรรมสอนใจ...

ธรรมะและคติธรรม..


ก้าวไป บนทางธรรม (คนใกล้วัด)

                  โดยปกติเวลามากราบหลวงพ่อพระเทพปริยัติวิธาน อดีตเจ้าอาวาสวัดดาวดึงษาราม พร้อมคุณแม่ ท่านจะชอบเล่าเรื่องต่างๆให้ฟังเรื่อยๆ แต่มีอยู่ครั้งหนึ่งที่ท่านได้ให้หลักธรรมแก่ผู้เขียน    ท่านผูดสั่นๆเพียงแค่ว่า  " คนเราเกิดมามีไตรหนึ่งติดตัวมา  คือ ไตรลักษณ์ ได้แก่ อนิจนัง ทุกขัง และ อนัตตา  เราต้องมาสร้างอีกไตรหนึ่งคือ ไตรสิกขา  ได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา "  หลวงพ่อพูดแค่เท่านั้น เป็นครั้งแรกและครั้งเดียวที่รู้สึกว่า หลวงพ่อตั้งใจจะพูดกับผู้เขียนโดยตรง  ซึ่งผู้เขียนก็เข้าใจเพียงแค่   อนิจจัง ทุกขัง ในแบบทางโลก  ส่วนอนัตตา ก็ยังไม่รู้ว่า คืออะไร  และไม่รู้จักความลึกซึ้งของไตรสิกขา  รู้จักแค่ ศีล สมาธิ และปัญญา   เพียงแค่ที่จำเป็นต้องมีเพื่อการดำรงชีวิตในทางโลกเท่านั้น  แต่ก็จดจำคำสอนหลวงพ่อไว้

                  จนมาวันนี้ถึงได้เข้าใจลึกซึ้งถึงคำสอนของหลวงพ่อ คำสอนเพียงสั้นๆของหลวงพ่อแค่ครอบคลุมทั้งหมดของคำสอนในพระพุทธศาสนา ไตรลักษณ์และไตรสิกขาต่างเป็นเหตุเป็นผล  เป็นจุดเริ่มต้นและสิ้นสุดของกันและกัน  พูดง่ายๆก็คือคนเราเกิดมาเพื่อพบกับความทุกข์ความไม่เที่ยงแท้แน่นอน ก็จะเริ่มมองหาวิธีดับทุกข์  อันได้แก่ ไตรสิกขา  คือการศึกษาในเรื่องของ ศีล สมาธิ และปัญญา  เพื่อให้เห็นแจ้งในความเป็นไตรลักษณ์  จนสามารถปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่นว่าเป็นตัวตนของเรา   ก็จะเป็นทางพ้นทุกข์ได้  และในอีกมุมหนึ่ง หลวงพ่อคงอยากให้ผู้เขียนปฏิบัติธรรม   จึงได้บอกให้สนใจในเรื่องไตรสิกขา

                 ผู้รู้อีกท่านหนึ่งกล่าว ไตรสิกขาไว้ว่า ศีล ควบคุมกายและสังคม ส่วนสมาธิควบคุมจิต และปัญญา ควบคุมวิญญาณ ทั้ง ๓ อย่างต้องทำหน้าที่ร่วมกันและแยกจากกันไม่ได้ ท่านได้กล่วงถึงหน้าที่ที่เกี่ยวพันกันไว้ดังนี้

                 ศีล ไม่มีสมาธิควบคุมก็จะไม่หนักแน่นไม่จริงจัง  สมาธิที่ไม่มีศีลควบคุมก็จะใช้ความหนักแน่นไปเบียดเบียนผู้อื่น สมาธิที่ไม่มีปัญญาควบคุมก็จะเป็นพวกโง่ดับเครื่องชน  สมาธิที่ขาดปัญญาไม่สามารถพ้นทุกข์ได้  ส่วนปัญญาที่ขาดศีลควบคุม ก็จะใช้ในการเอาเปรี่ยบผู้อื่น และปัญญาที่ไม่มีสมาธิควบคุม ก็จะมีเฉพาะความรู้แต่ขาดความหนักแน่น จะเห็นว่า ทั้ง ๓ อย่างต้องทำงานร่วมกัน และมีน้ำหนักเท่าเทียมกัน

                คำว่า " การศึกษา  "  ท่านเจ้าคุณพระพรมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) กล่าวไว้ว่า  เป็นการศึกษาทั้งทางทฤษฏี และทางปฏิบัติ ดังนั้น ในการศึกษาธรรม จึงมีทั้งการศึกษาพระปริยัติธรรม ปฏิบัติ  จนเกิดเห็นผลเป็นปฏิเวธ ผู้สนใจศึกษาธรรมะจึงควรศึกษาทั้งหลักคำสอนที่ควรรู้อันได้แก่    อริสัจ ๔ ประการ  ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และ มรรค  กิจในอริยสัจ คือ หลักธรรมในการปฏิบัติเพื่อเข้าถึงหลักความจริงอันสูงสุดนี้ ได้แก่ ทุกข์ควรรู้ สมุทัยควรละ นิโรธควรทำให้แจ้ง  และมรรคควรทำให้เจริญ  ขั้นตอนการปฏิบัติธรรมคือ ไตรสิกขา ได้แก่ ศีลสิกขา สมาธิสิกขา ปัญญาสิกขา ส่วนในขั้นการเจริญปัญญา เป็นการเจริญสติปัฏฐาน ๔  ได้แก่ กาย เวทนา จิต และธรรม การศึกษาหลักธรรมในการอ่าน และฟังธรรมจากครูอาจารย์และผู้รู้ แล้วนำมาคิดพิจารณาจนเข้าใจในหลักเหตุและผล  เรียกว่าเป็น สุตมยปัญญา   และจินตามยปัญญา ยังเป็นปัญญาเพียงแค่ในระดับสัญญา  ถือเเป็นการเข้าใจจำได้ที่สมอง เหมือนการศึกษาในทางโลก ผู้ศึกษาธรรมะยังต้องลงมือปฏิบัติเพื่อให้เกิดปัญญารู้แจ้ง เป็นภาวนามยปัญญา 

                ท่านอาจารย์ชยสาโร  ลูกศิษย์ท่านหนึ่งของหลวงพ่อชา กล่าวไว้ว่า  การภาวนาเป็นการสร้างสะพานเชื่อมสมองให้ถึงหัวใจ ให้ความรู้สที่เป็นสัญญานี้ซาบซึ้เข้าไปในหัวใจ เพราะถ้ามันยังติดค้างอยู่ที่สมอง มันไม่คล่องแคล่วพอที่จะรับมือกับกิเลสได้ 

               (บทความจากดาวดึงษ์สาร   ฉบับที่ ๔ ปีที่ ๒ ประจำเดือน มกราคม-มีนาคม ๒๕๔๙)

  

โพสเมื่อ 2018-02-21 15:39:36


ธรรมะและคติธรรมอื่นๆ...

พลิกวิกฤตเป็นโอกาส (สำรวย นักการเรียน)

     เมื่อพบกับท่านสมอาจ ท่านบอกว่า ให้รีบส่งบทความได้แล้ว ผู้เขียนยังคิดไม่ออกว่า จะเขียนอะไรดี ....

อ่านเพิ่ม....

BELIEVE OR NOT (โดย... สำรวย นักการเรียน)

     ผมได้อ่านบทความเรื่อง

อ่านเพิ่ม....

ก้าวไป บนทางธรรม (คนใกล้วัด)

     โดยปกติเวลามากราบหลวงพ่อพระเทพปริยัติวิธาน อดีตเจ้าอาวาสวัดดาวดึงษาราม พร้อมคุณแม่ ท่านจะ....

อ่านเพิ่ม....

เพจวัดดาวดึงษาราม
ฟังธรรมะ
สวดพระมาลัย